Ceyda Karan
Amerika
diğer yazılar
 
Önerdiklerim

 

 

'Baskan'in Adamlari': Obama'nin Zor Seçimi
Friday, December 28, 2012
Obama'nin kabine kurma savasi zorlu olacak. Kerry çantada keklik fakat Demokrat Baskan'in Pentagon sefi seçimi Hagel öyle degil...
Amerika’da baskan olmak hakikaten ‘zor zanaat’. Ülkeyi yönetmek için istediginiz ekibi bile kuramayabiliyorsunuz. 6 Kasim’da ikinci kez seçilen Barack Obama, 20 Ocak’taki yemin töreni öncesinde bir yandan ‘bütçe uçurumu’ belasini savusturmak için Cumhuriyetçilerle siki pazarliga girisirken, diger yandan yeni kabinesini olusturma çabasinda. Ve gönlünden geçen bakanlari rahat rahat atayamamakta... Iki kilit görev için, yani disisleri ve savunma bakanliklari için gönlünden ilk geçen iki isimden birinden vazgeçmek durumunda kaldi. Ikincisinden vazgeçmesi için de büyük baski altinda. Ikisinin müsebbibi de iki seçimi yitirmis Cumhuriyetçi sag…

RICE GITTI, SIRA HAGEL'DE...
Simdilik kesinlesen, John Kerry. Obama’nin disisleri bakanligi için gönlünde yatan ABD’nin BM’deki diplomati ‘insani müdahalecilik’ sampiyonu, ‘ilkeli’ ve ‘kariyerist’ diye anilan Susan Rice’di. Lakin Rice, 11 Eylül’de Libya/Bingazi’deki diplomatik misyona yönelik saldirinin izahatini çarpitmakla suçlanip Senato’daki Cumhuriyetçiler tarfindan feci yipratilmis ve adayligini çekmek zorunda birakilmisti. Böylece Senato Dis iliskiler Komitesi’nin baskanligini yürüten ve Cumhuriyetçilerle iyi geçinen Kerry’nin yolu açildi. Senato onayi çantada keklik. Sirada Pentagon var. Bu kez de Obama’nin ‘gönlünden geçen ilk isim’ sözünü sakinmayan ve bagimsiz kimligiyle nam salmis eski Senatör Chuck Hagel. Ancak Cumuriyetçi sag isyan bayragi açmis durumda.

HAGEL: 'CESUR VE BAGIMSIZ'
Hagel’i ve dis politika çikislarini Bush yönetiminin ilk yillarindan bu yana ilgiyle izliyorum. 66 yasindaki eski Nebraska senatörü, George W. Bush’a ilk yillarindan itibaren dert olmustu. Misal, Afganistan meselesinden siyrilabilmek için Iran’la ‘isbirligi’ salik vermisti. Sonra Tahran, Japonya’daki toplantida Afganistan’a mali yardim için kesenin agzini açtiginda muhtemel ki bir o sasirmamisti. Washington’da Irak savasinin davullari çalarken, o, 2002’de Irak’in kitle imha silahlarina dair CIA’nin hiçbir kaniti bulunmadigini söylemeye cesaret etmisti. Demokratlarin ‘gik’ demeye korktugu bir dönemde Irak savasinin adam gibi tartisilmasini savunmus “Bence ABD’nin tek tarafli olarak Irak’in üzerine gitmesi akilsizca ve tehlikeli. Temel sorum su: ‘Ya sonra ne olur’” deyivermisti.

"BIRLESIK DEVLETLER SENATÖRÜYÜM, ISRAIL SENATÖRÜ DEGIL"
Elbette isgal sonrasinda Bush’un Irak savasini yönetme biçimini yerden yere vuran O’ydu. Israil konusunda “Ben Birlesik Devletler’in bir senatörüyüm, Israil’in senatörü degil” deme cüretini gösteren de öyle... 2008’de Cumhuriyetçilerin ciddi ciddi baskan yardimcisi adayi yaptigi Sarah Palin’in cehaletini haykirmis ve nihayet Cumhuriyetçi saflari terk etmisti. 2009’da da senatörlügü birakti. Ancak Vietnam gazisi ve iki Mor Kalp madalyali Hagel, ABD’deki önde gelen Iran uzmanlarindan Trita Parsi’nin belirttigi üzere ‘hiç de pasifist’ filan degil. Kendisine itirazlar, ‘Amerika’nin tetigi fazla hizli çekmekten mustarip oldugu yillardan sonra, tetigi hizli çekemeyecek bir isim’ görülmesinden. Zira eger savunma bakanligina getirilecek olursa, Irak’taki ‘stratejik hatanin’ ardindan Iran’la bir baska ‘stratejik hataya’ düsülmesin diye ugrasacagi asikar. Aslina bakarsaniz o, realist gelenekten gelme bir Cumhuriyetçi.

HAGEL'A KARSI BIR KADIN
Ancak bu gelenek Amerika’da kimilerine kafi gelmiyor. Cumhuriyetçi sag atanmasina karsi seferber oldu. Onu anti-Semitik bile itham eden eksik degil. Ve yerine ‘ilgi çekici’ bir isim bile bulundu. Savunma Bakanligi sirasinda Robert Gates’in yardimciligini yürütmüs ve Pentagon’un en üst düzeydeki nadir kadin yöneticilerinden Michele Flournoy.

PENTAGON'A ILK KADIN SEF OLUR MU?
50 yasindaki Flournoy, Obama güvenlik ekibinden. 2012 seçim yilini Cumhuriyetçilerin Obama’ya ulusal güvenlik konusundaki saldirilarini savusturmakla geçirdi. Romney, Obama’yi Iran konusuda çok zayif olmakla suçladiginda yahut Irak politikasini elestirdiginde televizyonlarda boy gösterdi. Yani Cumhuriyetçiler ondan da çok hazzedecek degil fakat Hagel’dan kurtulmak için cazip bir isim. Romney’nin dis politika danismani Dan Senor, Bill Kristol, Paul Wolfowitz gibi isimler Flournoy’un bas destekçileri olup çikti. Amerikan medyasina bakilirsa ismini de biraz zor telaffuz edenler eksik degil. Flournoy, 2007’de kurulan ‘Yeni Amerikan Güvenligi için Merkez’ isimli düsünce kurulusunun kurucularindan. Irak’tan çekilme planlarinda tuzu olan, son olarak da Afganistan’dan 2014’te çekilme planlarini sekillendiren isimlerden. Amerika’da savunma alaninda saygin biri. Destekçiler, Hillary Clinton’in kadin disisleri bakani olarak boslugunda, Pentagon gibi bir kuruma bir kadinin getirilmesinin cazibesini kullanmayi ihmal etmiyorlar. ‘Yeter ki Hagel olmasin’... Ancak Obama eger Flournoy’u atamak zorunda kalirsa anlasilan bu agir bir yenilgi olacak.

KERRY'YE GELINCE...
Amerika’nin dört yil boyunca en üst düzey diplomati olacak John Kerry’ye gelince… Obama’ya çok yakin bir isim. Sadece 6 Kasim’daki baskanlik seçimi öncesinde Cumhuriyetçi rakibi Mitt Romney ile her televizyon tartismasina onunla hazirlandigi için degil. Isin asli 69 yasindaki emektar siyasetçi, Obama’nin 2004’te ulusal sahneye çikmasinin mimarlarindan. Obama’nin Boston’daki Demokratik Parti Kongresi’nde dikkatleri üzerinde toplayan konusmayi yapmasinin ve dolayisiyla 2008 yilinda baskanliginin yolunun açilmasinin müsebbibi. Isteseydi muhtemelen ilk dönemde de koltugu alirdi lakin anlasilan Clinton’dan sonra sirasini bekledi. Dört yil boyunca da Senato Dis Iliskiler Komitesi baskani olarak Obama dis politikasinin ‘gayri resmi’ icracisi oldu. En kritik kriz anlarinda Afganistan, Pakistan’a gidip gelen oydu. 2009-2011 yillarinda Sam’da defalarca Besar Esad’la Israil ile barisin pazarligini yürüten de...

YALE, 'KURUKAFA VE KEMIKLER'   
Zengin bir aileden gelen John Kerry, bir diplomatin oglu. Annesi Rosemary, Forbes ailesine mensup. Avrupali kraliyet aileleriyle ve dört Amerikan baskaniyla uzaktan akraba. George W. Bush’un da uzaktan kuzenlerinden. Heinz ailesinin mirasçilarindan olan esiyle birlikte servetleri 1 milyar dolarla ifade ediliyor. Onun için Senato’nun ‘en zengini’ deniliyor. Kerr, Yale mezunu. 1966 sinifindan. su meshur ‘Kurukafa ve Kemikler’in üyesi. Hani Bush yillarinda Türkiye’de de çok sik bahsedilen... Bir Vietnam gazisi olarak 1970’li yillarda savas sirasinda islenen suçlari, yolsuz ve feci bir dikta rejiminin nasil olup da desteklenebildigine dair ifsaatlari dikkate sayan. Ancak Amerika’da o vakitler hakim olan savas karsiti progresive hareketten de degil. Yale’in Siyasi Birligi’nin baskanligini yürütmüs, Kennedy ailesinin kanatlari altinda siyasete atilmis, ömrünü baskan olmaya adamis biri. 1980’li yillarda girdigi senatoda etkinligiyle ünlü. Ilk baskanlik denemesi 1992’de basarisizliga ugruyor. Hepimizin iyi bildigi 2004’te ikinci girisimi ise malum, uzaktan kuzeni Bush karsisinda gömüldü. Israil’le iliskileri son derece iyi. Atanmasina en fazla sevinen de Israil oldu zaten. Büyükbabasi Yahudi kökenli. Erkek kardesi Cameron Kerry, bir Yahudi ile evlenmeden önce Yahudilige geçmis.

'ILIMLI, PRAGMATIK, REALIST'...
Kerry son tahlilde ilimli, pragmatik, realist. Amerikan ordusunun modernize edilip küresel düzeyde konumunun güçlendirilmesi, siki anti-terör politikalari ve füze savunma sisteminin destekçisi, nükleer silahlarda START düzeyinin altina inilmemesinden yana, Rus/Çin iliskilerine temkinli bakisi var. Genel kanaat o ki, Kerry’nin, Clinton’dan farki, tarzi. Yani Amerika’nin küresel düzeyde belirleyiciligini sürdürebilme mücadelesinde Obama’nin ve Washington’da uzlasilan dis politik çerçevenin disina çikacak biri degil.

HILLARY'NIN 2016 ARZUSU
Hillary Clinton’a dair de birkaç kelam. Clinton, disislerine veda ederken, esinin baskanliginin sonunda first lady’ligi biterken yaptigini yapiyor. 2016’da olasi baskan adayligi için ser verip sir vermez görünüyor. Lakin Amerika’nin ilk kadin baskani olma arzusundan kolay kolay vazgeçecegini sanmamak lazim.
© 2013 Ceyda Karan
Avrupa Amerika Latin Amerika Afrika Ortadoğu Avrasya Asya / Pasifik Portreler