Ceyda Karan
Avrupa
diğer yazılar
 
Önerdiklerim

 

 

Avrupa'yi kara kara düsündürenler
Tuesday, May 31, 2011
Yunanistan krizi Avrupa'yi kara kara düsündürüyor. Fakat Yunanistan 'hasta' da AB sihhatli mi? Degil. Avrupa'nin derdi bir degil. Akdeniz çatirdiyor.Schengen bölgesi kaynar kazan. Avrupa için bu krizi atlatmak hiç kolay olmayacak
ABD Baskani Barack Obama, geçen haftaki Avrupa turunda Britanya’nin bin yillik tarihi Westminster Hall salonunda milletvekilleri ve lordlara hitabinda küresel düzeyde yeni süpergüçlerin yükselisine karsin, ülkesi ve Avrupa için liderlik vakti oldugunu söyledi. Obama, ABD ve Avrupa’nin 21’inci yüzyilda da ‘vazgeçilmez’ olacaklarini, dünyada hala degisim için en büyük itici gücün kendileri olduklarini savundu. Lakin dinleyiciler bu konusmaya ne kadar adapte olabildiler, iste orasi tartismali. Zira hepsinin kafasini mesgul eden ciddi sorunlar var ve hepsi de ‘öncü’ olacak Avrupa Birligi’nin gelecegine iliskin can alici sorunlar. Dert bir degil, ama en önemlisi para meselesi, su bas belasi!

BÜYÜK ISLETME-KÜÇÜK ISLETME
Yasli Kita’da bir vakitler bu denli devasa siyasi, sosyal ve ekenomik entegrasyonu hayal etmek bile mucizeydi. Bazilari geçmiste birbirleriyle savasmis, bazilari da eski Dogu Bloku üyesi olan 27 ülkeyi tek bir sinir ve para birimi altinda toplamak, isbirligi ve siyasi kararliligin bir zaferiydi. Ama birlik kurmak bazen ciddi sorunlara yol açabiliyor, hele ki devasa boyuttaysa… Bir örnek verelim ekonomistlerin artik ezberledigimiz laflarindan: “Eger kriz sürecindeysseniz, isletmeniz büyük ve hantalsa, krizlere karsi dayanikliliginiz ve krizi yönetmeniz çok zor olur. Bu tip büyük finansal krizlerde, küçük, esnek ve hizli karar alabilen isletmeler hafif yaralarla, hatta kazançla çikar!”

YUNANISTAN’IN EN BÜYÜK ENGELI
Iste AB, bu tarifte, hantal, büyük ve zor karar alabilen isletme konumunda! Her bir üyesini ayni kosullara mahkum etmis anlasmalar ve Brüksel teknokratlari… Yunanistan’i ele alalim. Onlar bu büyük isletmenin küçük bir atelyesi! Ama finansal kriz bogazlarini sikarken bile dev bir holding gibi karar almak mecburiyetindeler… Çözüm üç asagi bes yukari belli… Kamu finansmani rezalet, borç girtlagi geçmis, üretim sinirli, nüfus sinirli, iç pazar dar… Ne yapacaksiniz? Elinizdeki üretim potansiyeline yüklenip, dis pazarlara göz dikeceksini ki krizden bir nebze çikabilin. Maliniz mal degil, o zaman fiyat rekabeti disinda sansiniz sifir. Bir de sizi kurtaracak turizm potansiyeli, ki bunu patlatmak gerek. Hele hemen yanibasinizda yükselen bir turizm yildizi Türkiye varken!.. Öyleyse fiyatlar inmeli! Nasil? Devalüasyonla, zaten Yunanistan bu acinacak haliyle misli devalüasyonlari yapmaya mecbur. Ama elini bile kipirdatamiyor: Sebep Euro Bölgesi’nin üyesi olmasi… Oysa ki drahmiye dönse, söyle siki bir devalüasyonla isleri orta vadede hale yola koyma sansi var. Tabii ki meselenin halli böylesine kolay degil. Zira 110 milyar euro’ya ek olarak alacagi yeni paket karsigiliginda özellestirmeler yapmasi, siki bütçe politikasi uygulamasi, kemer sikmasi talep edilecek. Bu da kamu harcamalarinin kisilmasi ve issizlik anlamina gelecek ve Atina’nin buna ne kadar dayanabilecegi de tartisma konusu.

DIRENIS DAMARI DA CABASI
Yapamiyor! IMF’in ve AB teknokratlarinin içi geçmis mali tedbirleriyle içine dogru çöküyor. Zaten bu ülkede öyle bir direnis damari var ki, her yanlis kemer sikma politikasi, sokaklari toz dumana boguyor. Üstelik tedbirlerin hiçbiri de ilaç degil. Yanlis ilaci içiyorsunuz, atesiniz daha da artiyor, haliyle ‘komalik’ oluyorsunuz. Iste bugün bizim komsu da ‘komalik’. Basindaki doktorlar ise kendilerini bu krizden siyirma pesinde…

KRIZDEKILER TAMAM DA YA AVRUPA BANKALARI?
Peki Yunanistan hasta da, AB sihhatli mi? Degil… Mortgage krizi Amerika’da patladi, ama döndü dolasti Avrupa’yi fena halde vurdu. Hele ki, AB fonlariyla delicesine yatirim yapanlari… Örnek mi Ispanya’daki emlak çilginligi, Portekiz’deki üretmeden yasamaya alismis olmak, Irlanda’da kredi bollugunda yine hesapsiz yatirimlar, Yunanistan’da bol keseden kamu harcamalari, amaçsiz yatirimlar… Mesele bu ülkelerle bitmiyor. Bu ülkelere bolca kredi vermis Avrupa bankalari var. Özellikle de Alman bankalari. Günün birinde Atina morattoryum ilan ederse hanelerine ciddi zarar yazacaklar. Zaten küresel finans krizinde beli bükülen Avrupa bankalari için bu ikinci darbe hiç de öyle ucuz atlatilacak gibi görünmüyor.

AKDENIZ ÇATIRDIYOR
Avrupa’nin derdi bir degil… Akdeniz çatirdiyor. Mesele Yunanistan ve Portekiz gibi iki küçük ekonomi olsa bu dev birlik bunun altindan kalkar. Ancak Ispanya ve Italya’nin kredi notlari sürekli alarm veriyor. Kuzelde Irlanda zaten malum. Ispanya, hele hele Italya’da finansal kriz büyürse iste o zaman AB’nin de glecegi hakikaten tartisilir hale gelecek. Burada zaten siyasi birligin geleceginden bahsetmiyoruz. O çoktan hayal oldu. Sözünü ettigimiz bir zamanlar Kömür ve Çelik Birligi ile yola çikan Avrupa’nin ekonomik entegrasyonu… Euro Bölgesi’nde olusacak gedikler iste bu ekonomik entegrasyonun da sonunu getirebilir. Ortak para birimi olmayan bir siki ekonomik entegrasyondan söz edilemeyecegine göre…  

SCHENGEN BÖLGESI MI DEDINIZ?
Entegrasyon demisken... Tunus ve Libya olaylarinin ardindan AB’nin bir diger özelligini teskil eden Schengen bölgesi kaynar kazan. Fransa-Italya serbest dolasimi içeren Schengen anlasmanin güncellenmesini talep ederken, Danimarka isi henüz AB’den karar çikmadan uygulamaya döktü. Danimarka’nin kaçak göç ve suçu engellemek gerekçesiyle Almanya ve Isveç sinirlarinda daimi kontrollere baslama karari aldi. Isviçre daha 2005’te katildigi Schengen bölgesinden çekilmeyi gündemine aldi. Britanya, Irlanda, Bulgaristan ve Romanya disinda kalan 23 AB üyesiyle Isviçre, Norveç ve Izlanda'yi kapsayan Schengen’in de gelecegi tartisiliyor artik.

SOSYAL PATLAMA TEHLIKESI
Isin sosyal patlama kismi da cabasi. Yunanistan’da her gün 1000 kisi isini yitiriyor. Intihar oranlari katlandi. Avrupa’nin telkin ettigi özellestirmelerin neye yarayacagi pek meçhul. Misal Yunanistan’da ‘Ödemeyecegim’ hareketi dogdu. Otobüslere geçerli olmayan materyaller atmak, vergi boykotu gibi eylemler yapiyorlar. Simdiden üyeleri 10 bini bulmus. Portekiz’in 78 milyar dolarlik kurtarma paketi kamu çalisanlarina ödeme ve emeklilik paralarinin dondurulmasina ve issizlik maaslarinin kesilmesine kosullandi. Issizlik oranlari rekora kosuyor. Büyük firtina riski digerlerini de tehdit ederken, yabanci düsmanligi ciddi bir tehlike.
Kissadan hisse.. Siz Avrupali olsaydiniz, Obama’yi nasil bir halet-i ruhiye içinde dinlerdiniz?
 
© 2013 Ceyda Karan
Avrupa Amerika Latin Amerika Afrika Ortadoğu Avrasya Asya / Pasifik Portreler