Ceyda Karan
Ortadogu
diğer yazılar
 
Önerdiklerim

 

 

Filistinlilere 'dogrulari' borçluyuz
Thursday, December 6, 2012
Filistin, BM'de ‘üye olmayan gözlemci devlet’ statüsüne kavustu ama pratikte bunun Filistinliler için büyük kazanimlar yaratmasi imkansiz
Filistin’in Birlesmis Milletler’de ‘üye olmayan gözlemci varlik/entite’ yerine ‘üye olmayan gözlemci devlet’ statüsüne kavusmasi, Ortadogu cografyasinda büyük cosku yaratti. Fakat bunun ‘sembolik’ olmanin ötesinde Filistinlilerin ‘kazanim’ hanesine neler yazabilecegi meçhul. Aslinda daha önce yazacaktim ama itiraf etmeliyim ki “elim varmadi”. Biraz sakinlesmesini beklemek istedim. Ve oylama üzerinden bir hafta geçmeden kuskulari derinlestiren gelismeler art arda sökun etti. BM kararinin ilk pratik sonucu Israil’in misillemesi oldu. Zira Israil, derhalFilistin yönetiminin vergi gelirlerini kesti ve isgal ettigi Bati Seria’da yeni 3 bin yerlesimin insa edilecegini duyurdu. E-1 adi koridoru denilen bu yerlesimler Bati Seria’nin Dogu Kudüs ile kalan son baglantilarini da kesecek. Filistinlilerin ifadesiyle ‘kirmizi çizgi’.

AVRUPALILAR ISRAIL'E KIZINCA...
Bu kaçinci ‘kirmizi çizgi’, dogrusu artik animsayamiyorum. Diplomasi cephesinde Israil’e verilen tepkilerden hareketle iyimser manzaralar çizmek olasi. Fakat bu ne degistirir? Misal Avrupa ülkeleri ‘nedense’ ilk kez Israil’e bu kadar öfkelendiler. Britanya ve Fransa Israil elçilerini çagirip ikaz etti. Lakin birileri ‘Israil’e yaptirimlari’ andiginda, “O kadar da uzun ömürlü degil” tavrini koydular. Bugün de Israil Basbakani Benyamin Netenyahu Berlin’deydi. Sansölye Angela Merkel, ortak basin toplantisinda pek az rastlanir biçimde, yerlesimler konusunda “Ayni noktada olmadigimiz konusunda anlastik” dedi. Sonra da Israil’in güvenligine bagliliklarini beyan etti. Kisacasi bu tepkilerin somut hiç bir sonucu olmayacagini kestirmek zor degil.

BATILI DEVLETLERIN 'DÜSTÜGÜ NOT'
BM’de Filistin’e 138 ülke destek vermisti. Ki zaten anlasilir, zira 100’den fazla ülke Filistin’e ‘devlet’ düzeyinde tanima sunuyordu. Yine de bunu bir dayanismanin tezahürü sayabiliriz. Destek veren ülkelere bir dizi Avrupa devletinin katilmasinin da öyle. Lakin görmeyenler için animsatalim, Batili delegeler, bu sonucun Filistin’in ‘yasal olarak devlet’ seklinde taninmasi olarak algilanmamasi gerektigi notunu düstü. Zira böylesi bir taninma zaten BM’nin isi degil, ülkelerin tek tarafli kararlariyla gelebilir. Yani “yasasin artik Filistin bir devlet olarak taniniyor” demeyin, zira kazin ayagi öyle degil.

YERLESIMLER UCM YERINE BM GÜVENLIK KONSEYI'NE SIKAYET EDILDI
Su an gelinen noktada Israil Basbakani Benyamin Netenyahu, “E1 koridorundan vazgeçmeyecegiz” diyerek tutumlarini net biçimde ortaya koymus durumda. Filistin tarafi ise yerlesim meselesini BMGüvenlik Konseyi’nin gündemine tasidi. E1 koridoruna karsi Konsey’e bir mektupla Israil’in yasadisi yerlesimlerinin durdurulmasi için çagrida bulunuldu. Yani hiçbir sonuç çikmayacak bir yere! OysaFilistin Özerk Yönetimi, BM’deki statü olayini ‘zafer hanesine’ yazarken; “En büyük kazanim artik Israil’in yerlesimleri genisletme karari yahut olasi savas suçlarinin Uluslar arasi Ceza Mahkemesi’nin (UCM) gündemine tasinmasi” demisti. Peki bu mümkün mü? Roma Anlasmasi'yla kurulan UCM elbette paralel çalisiyor ama tümüyle BM'ye bagli bir örgüt degil. Üyelik sadece devlet statüsünde olanlara açik. Nitekim geçen yilki bassavci Luis Moreno-Ocampo Filistinlilerin üyelik basvurusunu reddetmisti. UCM genelde kendi sorusturmalarina yaptigi iddiasindaki ülkeler pek dokunmuyor. Üstelik böyle bir olasilikta Israil'e füze ve roket firlatan Hamas da sorusturulacak demektir. Yani bu açidan bir olasilik bulunsa bile gidilecek çok ama çok uzun bir yol oldugunu teslim etmeli.

IKI ÖNEMLI ÇIKIS
Gelismeleri anlamlandirmak için dikkat çekici iki çikis gözden kaçirildi. Ilki, 2008-2009’da 1400 Filistinli’nin öldügü Dökme Kursun operasyonu sirasinda Israil basbakani olan Ehud Olmert’in, biraz da alayci biçimde Filistin’in BM’deki statü oylamasina niye destek verilmedigini sorgulamasi. Zira ‘zafer tezi’ uyarinca, Olmert’in UCM’ye ‘savas suçlusu’ olarak sikayet edilebilmesi icab ediyor. Oysa kendisi Filistin’in girisimine destek vermekten kaçinmadigina göre, bir bildigi olsa gerek! Ikinci dikkat çekici çikis oylamanin ertesi günü ABD Disisleri Bakani Hillary Clinton’dan geldi. Haaretz gazetesine göre Clinton, bir Yahudi kurulusunun toplantisinda Abbas yönetimine Israil ile isbirliklerinden ötürü tesekkür edip söyle demis: “Çok az bir parayla, hiçbir dogal kaynaklari yokken, her gün Israil ordusu ile çalisan bir güvenlik gücü insa etmeyi basardilar. Girisimci bir basariya sahipler. Milliyetçi ama büyük ölçüde de laikler. Israil onlari desteklemeli.” Eh onun da bir bildigi olsa gerek.

'REDDIYECILIK' YAFTALAMALARI...
Yillardir Filistin davasini yakindan izleyen birisi olarak, BM oylamasinin Filistinlilere hayrinin ne olacagini dogrusu hiç bilmiyorum. Ancak kutsal topraklarda taraflarin birbirlerini ‘yok etmeden’ barisçi çözüm bulmalari yolunda kafa yormaktan bikmamis birisi olarak; BM meselesine dair süpheci yaklasimlarin ‘reddiyecilik’ olarak yaftalamasina ancak ‘küçümser’ nazarlarla bakabilirim.

Aslinda Filistin’in BM’de elde ettigi ‘gözlemci devlet statüsü’, Olmert’in de altini çizdigi üzere ‘iki devletli çözüm’ planlarinin yeniden isitilmasi olasiligindan ötürü bir sonuç dogurmayacak. Israil’i, var olan konjonktürde uluslar arasi hukuk açisindan acili tavizlere de zorlamayacak; Filistinlileri ezen/dislayan apartheid politikalarindan vazgeçmeye de sevk etmeyecek. Kutsal topraklarda Yahudileri ve Filistinlileri ‘demokratik bir ortak devlet’ insasina ikna etmeyen hiçbir çabanin manali bir sonucu olabilecegini düsünmüyorum. Bir yanda sahada kazandiklari zaferi masada vermek istemeyen ve kendi geçmislerindeki büyük soykirima karsin yanibaslarindaki Filistinlileri istemeyen Israilliler var... Diger yandan yillardir süslü beyanlarla Filistin davasini kendi çikarlarina sadece araç kilan Arap ülkeleri... O zaman 60 yildir eziyet çeken Filistinlilere en azindan ‘dogrulari söylemeyi’ borçluyuz.
© 2013 Ceyda Karan
Avrupa Amerika Latin Amerika Afrika Ortadoğu Avrasya Asya / Pasifik Portreler