Ceyda Karan
Ortadoğu
diğer yazılar
 
Önerdiklerim

 

 

Gazze: Kim ne kazandı, neler kaybedildi?
Thursday, November 22, 2012
"Yaşananların Gazze sınırlarının ötesine taşan manaları belki de daha mühim…"
Ortadoğu’nun giderek kırılganlaştığı bir ortamda, üç-dört yılda bir alevlenen bir Gazze savaşı daha sonra erdi; şimdilik. Bu sefer sekiz gün süren savaşın bedelini yine kollektif olarak cezalandırılan Filistinli siviller ödedi; 37’si çocuk, 11’i kadın 162 Filistinli canını yitirdi, yüzlerce kişi yaralandı. Dökme Kurşun’dan dört yıl sonra toparlanmaya başlayan Gazze’de yeniden enkaz manzaraları oluştu. Tel Aviv ve Kudüs’te yıllar sonra siren seslerinin işitildiği korku dolu saatler yaşandı ve dördü sivil biri asker, beş kişi öldü. Ateşkese sevinmemek ne mümkün! Lakin atılan ‘zafer’ çığlıkları tam Ortadoğu’ya özgü bir zihniyetin tezahürü. Hamas ve İslami Cihad'ın, Gazze’de havaya kurşunlar sıkması; İsraillilerin, Filistinlilerin attığı 1400 roketten bin kat fazla patlayıcı yollamakla övünmesi...
 
İsrail’in meşru görmediği Hamas’la değil, Mısır ile üzerinde uzlaştığı ‘mutabakat anlaşması’ (agreement of understanding) kağıt üzerinde Gazze açısından silahların susmasının ötesinde ‘eski tas eski hamam’ bir sonuç doğurmuş görünüyor. Yaşananların Gazze sınırlarının ötesine taşan manaları belki de daha mühim…

ŞEYTAN AYRINTILARDA GİZLİ…
Mısır Dışişleri Bakanı Muhammed Kemal Amr ile ABD Dışişleri Bakanı Hillarıy Clinton’ın Kahire’de duyurduğu ‘ateşkes için mutabakat metni’nde yer alanlar şöyle:
 
- İsrail Gazze Şeridi’ne yönelik havadan ve karadan ve bireylerin hedef alınması dahil tüm düşmanlığı durduracak.
 
- Bütün Filistin fraksiyonları Gazze Şeridi’nden İsrail’e roketli saldırıları ve her tür sınır saldırılarını durduracak.
 
- Geçişlerin insan ve mallara açılması ve hareket serbestliğine dair tüm prosedürlerin uygulanmasına suskunluk için öngörülen 24 saatlik süreden sonra karar verilecek.
 
- Potansiyel talepler daha sonra ele alınacak.
 
(Uygulama Mekanizmaları)
 
- Ateşkesin yürürlüğe gireceği başlangıç saatinin belirlenmesi.
 
- Mısır iki tarafın da taahhütlerini yerine getirilmesi konusunda garantilerden sorumlu olacak.
 
- İki taraf da anlaşmayı ihlal edecek hareketlerden kaçınacak. Mısır anlaşmanın sponsoru olarak ihlallerin takipçisi olacak. 

BARAK: ALTINDA İMZA BİLE OLMAYAN KAĞIT PARÇASI
Bu metin, İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak’ın ifadesiyle “Altına imza dahi konulmayan bir kağıt parçası”… ‘Ablukanın tümüyle kalktığı’ sonucuna ulaşmak mümkün değil. Nitekim, Hamas lideri Halit Meşal “Belge sadece Refah değil bütün geçişlerin açılacağını taahhüt ediyor” dese de bunun pazarlığı metinde sonraya bırakıldığından, İsrailli kaynaklar, ablukanın kaldırılmayacağını açıkça söylüyor. Ama ne fark eder ki! Mısır’da Hüsnü Mübarek’in devrilmesi sonrasında ‘dünyanın en büyük açık hava hapishanesinde’ abluka zaten gevşetilmişti.

Bu son saldırı, Hamas ve Filistinli gruplar açısından önemli bir komutana, ellerindeki roket ve füze stoklarına ve üretim atölyelerinin vurulmasına mal oldu. Kazanımları daha ziyade ‘psikolojik’. Hamas sözcüsü Sami Ebu Zuhri’nin ifadesiyle, “Siz Gazze’yi vurursanız biz de Tel Aviv ve ötesini vururuz.”

İRAN’A HAZIRLIK…
Fakat İsrail cephesinde askeri açıdan bu ‘derde’ çare daha olanaklı. Zira savaş sayesinde, İsrail, ABD desteğiyle inşa ettiği ‘Demir Kubbe’ savunma sistemini denemiş oldu. İran'la olası bir çatışma hali düşünülürse oldukça manidar. İsrailli yetkililere göre, beş batarya ile Gazze’den fırlatılan 1400 kadar füze ve roketten 421’i vuruldu. Başarı oranının yüzde 90 verilmesinin sebebi hikmeti, sistemin, açık alanlara düşenleri dikkate almayıp nüfus bölgelerini savunmuş olması. Aşdod’da bir binayı vurarak üç sivilin ölümüne yol açan roket içinse yapımcı firma Rafael, ‘sistem tutukluk yaptı’ gerekçesi getirdi. İsraillilere bakılırsa her koşulda ulusal savunma şemsiyesi için 13 batarya gerek. Eh ateşkesle ABD Başkanı Barack Obama’dan sistemin geliştirilmesi için kesenin ağzının açılacağı taahhüdü de alındı.

OBAMA İLE ANLAŞMAZLIK MI?
Siyasi açıdan İsrail’in kazanımlarına gelince… Obama ile Netenyahu’nun arasının açık olmasından ‘hayır’ çıkaran tezler çöktü. Bırakın İsrail’e ‘kalkan’ olan Amerikan Kongresi’ni, Obama’nın İsrail’i savunmanın ötesinde ‘gıkı çıkmadı’. Netenyahu’nun 22 Ocak’taki seçimleri kazanacağına da şüphe kalmadı.

CAMP DAVID STATÜKOSU SINANDI
İsrail ‘Yeni Ortadoğu’ya çektiği rest açısından da önemli sonuçlar var. İsrail, Mısır'daki yeni Müslüman Kardeşler yönetimini ve 1979 Camp David statükosunu sınadı. Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi, Kahire’deki basın toplantısında ilk kez kamuoyu önünde ‘İsrail’ kelimesini andı. Ekonomik zorluklar ve iç dizaynına uğraşan Mursi yönetimi, IMF’de Amerikan onayıyla 4.8 milyar dolarlık krediyi garantiledi. Clinton’ın ifadesiyle ‘bölgede sorumlu liderlik’ sergileyen Mursi’nin olası ‘bağımsız dış politikasının’ sınırları çiziktiriliverildi.

HAMASİSTAN MISIR’A HAVALE
Ve elbette İsrail’in ‘Filistin meselesini’ arzusu doğrultusunda çözme çabasının akıbeti açısından, Gazze’deki ‘Hamasistan’ı Mısır sorumluluğuna sokmakta yeni bir adım atılmış olunması. Ateşkesin garantörü Mısır. Bundan sonra Mursi yönetiminin siyasi ve ideolojik  uzantısı olan Hamas’ı ‘terbiye’ süreci nelere evrilecek, işte buna bakmak icab eder. Bölünmüş Filistin hareketindeki İran’cı unsurların işleri daha da zorlaştıracağına ise şüphe yok.

TÜRKİYE ‘YEDEK GÜÇ’
Türkiye için de birkaç kelam… Ankara elbette ateşkeste rol oynadı. Ancak ‘yedek güç’ olarak. Ankara’nın Washington’dan Tel Aviv’e baskı yapılması talebi karşılık bulmadı. Clinton, Tel Aviv’de de, ateşkesin ilan edildiği Kahire'de de Türkiye’yi anmadı. Bu iş Mısır ve Hamas’a kaldı. Türkiye boyutlarında bir ülke Katar’la aynı kategoride anıldı. Başbakan Tayyip Erdoğan’ın İsrail’e ‘terörist devlet’ diyen çıkışları Batı dünyasında ‘rahatsızlık’ yarattı. Geriye sadece ‘Arap sokağının nabzı’ kaldı. Bu mühim, fakat unutmamak lazım ki, Arap coğrafyasının asıl lideri Mısır ve retorik bir yere kadar idare eder. ‘Oyun kurucu’ olmayınca, geriye ‘oyunun kurallarına’ uyum sağlayan hamleler yapmak kalıyor.
© 2013 Ceyda Karan
Avrupa Amerika Latin Amerika Afrika Ortadoğu Avrasya Asya / Pasifik Portreler