Ceyda Karan
Ortadogu
diğer yazılar
 
Önerdiklerim

 

 

Gazze: Kim ne kazandi, neler kaybedildi?
Thursday, November 22, 2012
"Yasananlarin Gazze sinirlarinin ötesine tasan manalari belki de daha mühim…"
Ortadogu’nun giderek kirilganlastigi bir ortamda, üç-dört yilda bir alevlenen bir Gazze savasi daha sonra erdi; simdilik. Bu sefer sekiz gün süren savasin bedelini yine kollektif olarak cezalandirilan Filistinli siviller ödedi; 37’si çocuk, 11’i kadin 162 Filistinli canini yitirdi, yüzlerce kisi yaralandi. Dökme Kursun’dan dört yil sonra toparlanmaya baslayan Gazze’de yeniden enkaz manzaralari olustu. Tel Aviv ve Kudüs’te yillar sonra siren seslerinin isitildigi korku dolu saatler yasandi ve dördü sivil biri asker, bes kisi öldü. Ateskese sevinmemek ne mümkün! Lakin atilan ‘zafer’ çigliklari tam Ortadogu’ya özgü bir zihniyetin tezahürü. Hamas ve Islami Cihad'in, Gazze’de havaya kursunlar sikmasi; Israillilerin, Filistinlilerin attigi 1400 roketten bin kat fazla patlayici yollamakla övünmesi...
 
Israil’in mesru görmedigi Hamas’la degil, Misir ile üzerinde uzlastigi ‘mutabakat anlasmasi’ (agreement of understanding) kagit üzerinde Gazze açisindan silahlarin susmasinin ötesinde ‘eski tas eski hamam’ bir sonuç dogurmus görünüyor. Yasananlarin Gazze sinirlarinin ötesine tasan manalari belki de daha mühim…

SEYTAN AYRINTILARDA GIZLI…
Misir Disisleri Bakani Muhammed Kemal Amr ile ABD Disisleri Bakani Hillariy Clinton’in Kahire’de duyurdugu ‘ateskes için mutabakat metni’nde yer alanlar söyle:
 
- Israil Gazze Seridi’ne yönelik havadan ve karadan ve bireylerin hedef alinmasi dahil tüm düsmanligi durduracak.
 
- Bütün Filistin fraksiyonlari Gazze Seridi’nden Israil’e roketli saldirilari ve her tür sinir saldirilarini durduracak.
 
- Geçislerin insan ve mallara açilmasi ve hareket serbestligine dair tüm prosedürlerin uygulanmasina suskunluk için öngörülen 24 saatlik süreden sonra karar verilecek.
 
- Potansiyel talepler daha sonra ele alinacak.
 
(Uygulama Mekanizmalari)
 
- Ateskesin yürürlüge girecegi baslangiç saatinin belirlenmesi.
 
- Misir iki tarafin da taahhütlerini yerine getirilmesi konusunda garantilerden sorumlu olacak.
 
- Iki taraf da anlasmayi ihlal edecek hareketlerden kaçinacak. Misir anlasmanin sponsoru olarak ihlallerin takipçisi olacak. 

BARAK: ALTINDA IMZA BILE OLMAYAN KAGIT PARÇASI
Bu metin, Israil Savunma Bakani Ehud Barak’in ifadesiyle “Altina imza dahi konulmayan bir kagit parçasi”… ‘Ablukanin tümüyle kalktigi’ sonucuna ulasmak mümkün degil. Nitekim, Hamas lideri Halit Mesal “Belge sadece Refah degil bütün geçislerin açilacagini taahhüt ediyor” dese de bunun pazarligi metinde sonraya birakildigindan, Israilli kaynaklar, ablukanin kaldirilmayacagini açikça söylüyor. Ama ne fark eder ki! Misir’da Hüsnü Mübarek’in devrilmesi sonrasinda ‘dünyanin en büyük açik hava hapishanesinde’ abluka zaten gevsetilmisti.

Bu son saldiri, Hamas ve Filistinli gruplar açisindan önemli bir komutana, ellerindeki roket ve füze stoklarina ve üretim atölyelerinin vurulmasina mal oldu. Kazanimlari daha ziyade ‘psikolojik’. Hamas sözcüsü Sami Ebu Zuhri’nin ifadesiyle, “Siz Gazze’yi vurursaniz biz de Tel Aviv ve ötesini vururuz.”

IRAN’A HAZIRLIK…
Fakat Israil cephesinde askeri açidan bu ‘derde’ çare daha olanakli. Zira savas sayesinde, Israil, ABD destegiyle insa ettigi ‘Demir Kubbe’ savunma sistemini denemis oldu. Iran'la olasi bir çatisma hali düsünülürse oldukça manidar. Israilli yetkililere göre, bes batarya ile Gazze’den firlatilan 1400 kadar füze ve roketten 421’i vuruldu. Basari oraninin yüzde 90 verilmesinin sebebi hikmeti, sistemin, açik alanlara düsenleri dikkate almayip nüfus bölgelerini savunmus olmasi. Asdod’da bir binayi vurarak üç sivilin ölümüne yol açan roket içinse yapimci firma Rafael, ‘sistem tutukluk yapti’ gerekçesi getirdi. Israillilere bakilirsa her kosulda ulusal savunma semsiyesi için 13 batarya gerek. Eh ateskesle ABD Baskani Barack Obama’dan sistemin gelistirilmesi için kesenin agzinin açilacagi taahhüdü de alindi.

OBAMA ILE ANLASMAZLIK MI?
Siyasi açidan Israil’in kazanimlarina gelince… Obama ile Netenyahu’nun arasinin açik olmasindan ‘hayir’ çikaran tezler çöktü. Birakin Israil’e ‘kalkan’ olan Amerikan Kongresi’ni, Obama’nin Israil’i savunmanin ötesinde ‘giki çikmadi’. Netenyahu’nun 22 Ocak’taki seçimleri kazanacagina da süphe kalmadi.

CAMP DAVID STATÜKOSU SINANDI
Israil ‘Yeni Ortadogu’ya çektigi rest açisindan da önemli sonuçlar var. Israil, Misir'daki yeni Müslüman Kardesler yönetimini ve 1979 Camp David statükosunu sinadi. Cumhurbaskani Muhammed Mursi, Kahire’deki basin toplantisinda ilk kez kamuoyu önünde ‘Israil’ kelimesini andi. Ekonomik zorluklar ve iç dizaynina ugrasan Mursi yönetimi, IMF’de Amerikan onayiyla 4.8 milyar dolarlik krediyi garantiledi. Clinton’in ifadesiyle ‘bölgede sorumlu liderlik’ sergileyen Mursi’nin olasi ‘bagimsiz dis politikasinin’ sinirlari çiziktiriliverildi.

HAMASISTAN MISIR’A HAVALE
Ve elbette Israil’in ‘Filistin meselesini’ arzusu dogrultusunda çözme çabasinin akibeti açisindan, Gazze’deki ‘Hamasistan’i Misir sorumluluguna sokmakta yeni bir adim atilmis olunmasi. Ateskesin garantörü Misir. Bundan sonra Mursi yönetiminin siyasi ve ideolojik  uzantisi olan Hamas’i ‘terbiye’ süreci nelere evrilecek, iste buna bakmak icab eder. Bölünmüs Filistin hareketindeki Iran’ci unsurlarin isleri daha da zorlastiracagina ise süphe yok.

TÜRKIYE ‘YEDEK GÜÇ’
Türkiye için de birkaç kelam… Ankara elbette ateskeste rol oynadi. Ancak ‘yedek güç’ olarak. Ankara’nin Washington’dan Tel Aviv’e baski yapilmasi talebi karsilik bulmadi. Clinton, Tel Aviv’de de, ateskesin ilan edildigi Kahire'de de Türkiye’yi anmadi. Bu is Misir ve Hamas’a kaldi. Türkiye boyutlarinda bir ülke Katar’la ayni kategoride anildi. Basbakan Tayyip Erdogan’in Israil’e ‘terörist devlet’ diyen çikislari Bati dünyasinda ‘rahatsizlik’ yaratti. Geriye sadece ‘Arap sokaginin nabzi’ kaldi. Bu mühim, fakat unutmamak lazim ki, Arap cografyasinin asil lideri Misir ve retorik bir yere kadar idare eder. ‘Oyun kurucu’ olmayinca, geriye ‘oyunun kurallarina’ uyum saglayan hamleler yapmak kaliyor.
© 2013 Ceyda Karan
Avrupa Amerika Latin Amerika Afrika Ortadoğu Avrasya Asya / Pasifik Portreler