Ceyda Karan
Asya / Pasifik
diğer yazılar
 
Önerdiklerim

 

 

Pakistan büyük lokma, 'vurmasi' kolay da 'yemesi' zor
Friday, December 2, 2011
Amerikan güçlerinin Afgan sinirini asip Pakistan askerlerini öldürmesi ABD-Pakistan iliskilerini felç etti. Pakistan misillemesi Samsi üssünü ve lojistik hatlari kapatmak oldu. Washington dirense de eli Islamabad'a mahkum. Özür kaçinilmaz
Amerikan yönetimi, ‘askeri çözümle yetinmeyip, kalpleri ve beyinleri kazanmak’ olarak sunulan AfPak stratejisinde yeni ve çok tehlikeli bir yola giriyor. Arap isyan dalgasini ‘akilli güç’ olarak karsilayip hal yoluna soktugu düsüncesinden hareketle Asya ile bugüne kadar oldugundan çok daha derinlemesine ‘istigal edecegi’ bir dönem olacak bu.

PAKISTAN’DAN ‘KENDI KENDISINI VURMASINI’ ISTEMEK..
Kaide lideri Usame bin Ladin’in mayis basinda Pakistan ordu üssünün burnunun dibinde Amerikan komandolari tarafindan öldürülmesinden bu yana dünyanin ‘süper gücü’ ile Müslüman aleminin tek nükleer silahli gücü arasindaki iliskiler çigrindan çikti. Islamabad en son Bush yönetimi döneminde 11 Eylül’ün hemen ardindan ‘tas devrine çevrilme’ tehdidiyle ‘yola getirilmis’, Afganistan’da ‘terörle mücadeleye’ destegi ‘saglanmisti’. Gel gör ki, bu mesele zaten Pakistan yönetiminin/ordusunun da ‘boyunu asiyorken’, Obama’nin isbasina gelmesi sonrasi ilan edilen AfPak stratejisiyle de halli mümkün degildi. Obama için seçim öncesi vaadine karsin ‘Afganistan’dan çikis’ yok. Kabil’de çok siki korunan Amerikan büyükelçiliginin en son 13 Eylül’de 20 saatlik bir çatismanin hedefi olmasina varan saldirilar Washington’u çileden çikarmasi normal. Yine de Amerika’nin Genelkurmay Baskani Mike Mullen’in emekliligine günler kala 22 Eylül’de bu ve benzeri saldirilari ‘Pakistan gizli servisi ISI’nin kolu’ retorigiyle Hakkani grubunu vesile ederek Islamabad’i hedef göstermesi daha derin manalar tasisa gerek. Pastunlar, salt Afganistan’in degil Pakistan nüfusunun beste birini olusturuyor. Isin dogrusu, Pakistan’in ‘stratejik derinligi’ Afganistan ve Kesmir’deki, dolayisiyla Hindistan’daki Islami gruplar üzerindeki etkisinden geçiyor. Amerika için Pastunlarin yasadigi Pakistan’in kuzey/kuzeybati vilayetleri radikal Islam’in ‘yuvasi’. Amerika Pakistan’dan ‘kendi kendisini vurmasini’ istiyor. 

ÖRTÜLÜSÜ BIR YANA ALENI SALDIRI GELDI
30 Eylül’deki ‘Gitti Kaide, Geldi Hakkani’ baslikli yazimda Pakistan’a yönelik örtülü operasyonlarin kapida oldugunu yazmistim. Örtülüsü bir yana alenisi gecikmedi. ‘NATO’ basligi altinda... Geçen Cuma Pakistan siniri 2.5 kilometre asilarak Anargai Ghakhi daglarinin tepelerinde asiret bölgesinde kisa süre önce Taliban militanlarini ‘durdurmak’ maksadiyla kurulmus iki kontrol noktasi vuruldu. Pakistan ordusunun iddiasi, ikazlara ragmen helikopterlerin de katildigi saldirinin 2 saati askin sürmesi. Bilanço agir: En az 24 Pakistan askeri öldürüldü. Olayin tam da Amerikali General John Allen’in Pakistan Genelkurmay Baskani Esfak Kiyani ile isbirligi ve sinir kontrollerini görüsmesinin ertesi günü vuku bulmasi da manidar.

PAKISTAN’IN GEÇITLERI…
NATO özür dilemedi, ‘trajik ve kasitli olmadigini’ savundugu saldiridan ötürü ‘üzüntülerini’ beyanla yetindi. ABD Baskani Barack Obama da öyle. Pakistan ise olayi ‘kasitli, hesapli/kitapli’ görüyor, kagit üzerinde NATO’ya ama alenen ABD’ye mal ediyor ve özür, kapsamli sorusturma ve sorumlularin en agir sekilde yargilanmalarini istiyor. Son üç yilda NATO’nun sinir ötesi saldirilarinda 72 Pakistan askerinin öldürüldügü düsünülürse, bir seferlik için hayli agir bir bilanço. Bu yüzden Pakistan ahalisi de yönetimi ve ordusu da ayakta. Basbakan Yusuf Gilani savunma komitesini topladi. Islamabad en basta ABD’nin Afganistan’a mühimmat ve gida tedarikinin yüzde 75’inin, gerekli yakitin da yüzde 50’sinin geçtigi iki rotayi kapatma karari aldi. 30 Eylül 2009’da iki Pakistan askeri öldürüldügünde, transit geçisler 10 günlügüne kapatilmis, olay ancak NATO’nun özür dilemesiyle çözülmüstü. Bu sefer ne olacagini görecegiz elbet. Ezici çogunlugu Amerikalilardan olusan 120 bin askerlik NATO/ISAF’in ihtiyaçlarini karsilamak üzere Pakistan’dan Afganistan’a iki rota var. Birisi Hayber Geçidi, digeri Belucistan’daki sinir kasabasi Çaman’dan Kandahar’a giden yol. Iki rota üzerinden yüzlerce agir araç, konteynir tasiyan treyler ve tankerler geçiyor. Helikopter, Humvee cipler, artik ne ararsaniz... 

ALTERNATIF ROTALAR?
Islababad’daki kimi kaynaklara bakilirsa Amerikalilar alternatif rotalar gelistirdi. Litvanya’nin Riga limanindan baslayip Rus trenleriyle Hazar’in güneydogusundan Kazakistan ve Özbekistan yolu… Rusya’yi by-pas ederek Karadeniz’den Kafkaslar’i Gürcistan’dan asacak, Azerbaycan-Hazar Denizi yoluyla Kazakistan ve yine Özbekistan yolu… Üçüncüsü de Kirgizistan üzerinden tehlikeli ve berbat Tacikistan yolu… Lakin bu yollarin hiç biri çok ‘tekin’ görünmüyor. Su günkü haliyle Amerika için geriye tek güvenilir tedarik hatti Rusya üzerinden. E bu açidan zamanlama talihsizlik. Zira Rusya füze kalkaninda ABD’yle anlasamadigi için Kaliningrad’daki erken uyari radarlarini hazir konuma getirdi, Libya’daki kayiplarindan ötürü sürekli bozuk çalarken, Suriye konusunda inatlasmaya devam etmekte, marttaki seçimler için resmen adayligini ilan ettiginden ufukta yeni bir Vladimir Putin baskanligi da göründü.

BONN BOYKOTU
Üstelik Pakistan tedarik hatlari disindaki kozlarini da sahaya sürmüs görünüyor. Amerikalilardan, Belucistan’da BAE üzerinden kiralanan insansiz uçakli saldirilar için kullanilan Samsi’deki hava üssünün 15 gün içinde bosaltmasi istendi. Pakistan ABD, NATO ve ISAF ile bütün programlari ve isbirligi ayarlamalarinin diplomatik, siyasi ve istihbarat alanlarini da kapsayacak sekilde gözden geçirme karari aldi. Islamabad bunu sadece topraklarini açtigi 11 bin Çin askerine güvendiginden yapmasa gerek… Islamabad son olarak da 2 Aralik’ta Afganistan’in gelecegini ele almak üzere düzenlenecek Bonn2 –ilkinde isgal sonrasi Karzaili Afganistan’in yolu açilmisti- konferansini boykot edecegini duyurdu. 

‘ATESLE OYNAMAK’, NEREYE KADAR?
Dolayisiyla Pakistan’in dizlerinin üzerine çöküp merhamet dilemesini beklemek zor. Hal böyleyken bastaki soruya gelmemek ne mümkün! Afganistan’daki savasi Pakistan’a iyiden iyiye yayma manevralari ‘atesle oynamak’ degilse baska nasil izah edilebilir? Peki bu ‘atesle oynamanin’ düzeyi nereye kadar vardirilabilir? Afganistan savasi artik Bin Ladin de olmadigina göre, birkaç Kaideci ve Taliban öldürmek için Amerika’ya yilda 100 milyar dolara patliyorsa bunun stratejik bir gerekçesi olmali. Yoksa 2014’te ABD Afganistan’dan çekilecekmis, filan, kim öle kim kala… En geçerli izahat Pakistan üzerinden ‘bir tasla üç-bes kus vurmak’ çabasi olsa gerek. Yani, bir yandan ekonomik ve askeri bilek güresinin meçhule uzandigi Çin’i ‘çevrelemek’, diger yandan Pakistan’i ‘nükleersizlestirmek’, ayrilikçiligi körükleyerek Belucistan’i ‘kopartmak’ ve elbette bu yolla Iran’i ‘dogudan kusatmak’… Dogrusu bunlarin hiç birisi Amerika için ‘tekin’ görünmüyor... Peki ya Ortadogu da düsünüldügü gibi ‘hal yoluna sokulamamissa’…
 
 
© 2013 Ceyda Karan
Avrupa Amerika Latin Amerika Afrika Ortadoğu Avrasya Asya / Pasifik Portreler